Những điều bạn cần biết về tỳ vị theo nôi kinh

Dưới đây là một số kiến thức quan trọng về tỳ vị bạn nên biết
– Tỳ Vị đưỢc ví như một ông quan trông coi quản lý lương thực. Tất cả vị khí tinh ba của ngũ tạng đều từ đó mà có. Thiên Linh lan bí điến luận viết: “Tỳ, Vị giã, thương lẫm chi quan, ngũ vị xuất yên”. Thiên Ngũ vị, Linh khu nhấn mạnh thêm: “Lục phủ, ngũ tạng giai bấm khí vu Vị”.
–  Về mối quan hệ giữa Tỳ, Vị, thiên Quyết luận, Tố" Vấn nói: “Tỳ chủ vi Vị, hành kỳ tân dịch”, và đưỢc Trình Hạnh Hiên giải thích là đồ án uống vào Vị nhò Tỳ khí hấp dẫn giúp sức cho Vị làm việc, tinh hoa ở lại, cặn bã ra ngoài.
1387719902_35149685
Tỳ vị
– Chức náng tạng Tỳ
+ Tạng Tỳ chịu ảnh hưởng của Thấp thổ từ tròi và đất và có những biếu hiện ra ngoài ở bắp thịt, màu vàng, vị ngọt, sự tư lự hoặc khi bất thưòng thì biếu hiện bằng sự nôn ói hay ca hát. Thiên âm dương ứng tưỢng đại luận viết: “Kỳ tại thiên vi thấp, tại địa vi tho, tại thê vi nhục tại tạng vi Tỳ, tại sắc vi hoàng, tại thanh vi ca, tại biến động vi uế, tại khiếu vi khấu, tại vị vi cam, tại chí vi tứ”.
+ Bản Thần thiên, Linh khu viết: “Tỳ tàng doanh, doanh giả thủy cốc chi tinh khí giã”. ý nói Tỳ tàng chứa doanh, mà doanh là tinh khí của thủy cốc hóa thành.
+ Tỳ sinh huyết. Tứ Thập Nhị Nạn nêu: “Tỳ chủ của huyết’. ý nói Tỳ bao bọc phần huyết dịch. 
+ Thiên âm dương ứng tưỢng đại luận, Tố" Vấn: “Tỳ chủ cơ nhục, tứ chi". Ngũ Thắng Sinh Thành thiên và Lục tiết tạng tưỢng luận, Tố" Vấn viết rằng: “Tỳ chi hợp nhục giã, kỳ vinh thần giã. Tỳ Vị kỳ ba tại thần tứ bạch". ý nói Tỳ, Vị cùng với cơ nhục biểu lộ sự vinh nhuận tố^t đẹp ra đôi môi.
+ Tuyên minh ngũ khí thiên, Tố" Vấn: “Ngũ tạng sở tàng, Tỳ tàng ý, Tỳ khai khiếu ở miệng. Tỳ khí thông ra miệng. Tỳ hòa ắt miệng sẽ nếm biết đưỢc ngũ vị”. Kim quỹ chân ngôn luận, Tố" Vấn và Mạch độ thiên, Linh khu cũng nói như vậy.
+ Tuyên minh ngũ khí, Tố" Vấn viết: “Ngũ tạng sở ố, Tỳ ố" thấp”.
– Vị là cái bể chứa và làm chín nhừ đồ án thức uống. Tính của Vị là phải chứa đựng, phải giáng xuống. Thiên hải luận, Linh khu viết: “Vị thủy cốc chi hải, chủ hư thực, chủ nạp, chủ giáng”. Thức án vào Vị, tinh khí qui vào Can, khí dư thừa qui về Can, chất đục qui về Tâm, chất tinh dư thừa qui về mạch, mạch lưu hành theo kinh, kinh lưu hành về Phế, Phế là nơi hội tụ của trám mạch… Kinh mạch biệt luận, Tố" Vấn viết: “Thực khí nhập Vị, tán tinh vu Can, dâm khí vu cân, trọc khí qui Tâm, dâm tinh vu mạch, mạch khí lưu kinh, kinh khí qui vu Phế, Phế triều bách mạch…”. Thức uống vào Vị, tinh khí qui về Tỳ, Tỳ tán tinh lên Phế. ý nói mọi đồ án thức uống sau khi qua giai đoạn tiêu hóa của Vị sẽ đưỢc Tỳ vận hành về các tạng phủ và kinh mạch. Thiên ngọc bản, Linh khu nhấn mạnh: “Sự cung cấp tinh khí từ ăn uống lúc đầu phải qua giai đoạn chín nhừ của Vị”.
Nói tóm lại, qua các đoạn kinh ván nói trên cũng như dựa vào cơ sở Hậu thiên bát quái ta có một khái niệm về Tỳ Vị như sau:
– Tỳ, Vị có chức náng nuôi dưỡng làm trưởng thành các tạng phủ và cơ thể, do đó mà Tỳ đưỢc xem như là Hậu thiên khi so sánh với Thận là Tiên thiên (có chức náng sinh ra các tạng phủ và cơ thể). Trong đó, Vị với hình dáng uốn khúc co duỗi, dài 2 xích 6 thốn, to 1 xích 5 thốn, có công náng là thu nạp đồ án thức uống và tiêu hóa chúng dưới sự điều hành của tạng Tỳ để rồi phân bố tinh khí về cho các tạng mà ở đây sự vận hóa tinh khí của thủy cốc phải theo hướng Vị chủ giáng, Tỳ chủ tháng. Còn riêng chức náng Tỳ, ngoài việc vận hóa thủy cốc, Tỳ còn tàng chức doanh (tinh khí của ngũ cốc) và bao bọc phần huyết dịch nên ngưòi sau còn xem Tỳ có chức náng sinh huyết và thống nhiếp huyết (giữ huyết chạy trong mạch).
– Mối quan hệ giữa Tỳ, Vị: Tỳ giúp Vị tiêu hóa thủy cốc và vận hóa tinh khí của thủy cốc đến các tạng. Do đó khi có những triệu chứng án vào đầy bụng khó tiêu hoặc thậm chí táo bón thì ngưòi xưa sẽ chữa ở Tỳ hoặc khi thương thực dẫn đến tiêu chảy phân sống thì lại kiện Vị.
– Mối quan hệ giữa Tỳ thổ với Can mộc đó là mốl quan hệ tương khắc (Can mộc khắc Tỳ thổ). Vì một lý do nào đó mà Can mộc vưỢng lên hoặc Tỳ thổ suy yếu thì sẽ sinh ra Can, Tỳ (Vị) bất hòa.
– Mối quan hệ giữa Tỳ thổ và Tâm hỏa là mối quan hệ tương sinh (Tâm hỏa sinh Tỳ tho), đồng thòi Tỳ còn sinh huyết dịch. Do đó khi Tỳ thổ hư ngưòi ta sẽ bổ vào Tâm và vì Tâm chủ huyết, tàng thần nên khi bị huyết hư, hay quên, mất ngủ ngưòi ta lại bổ Tỳ.
– Mối quan hệ giữa Tỳ thổ và Phế kim là mối quan hệ tương sinh (Tỳ thổ sinh Phế kim) do đó nếu Phế khí hư sinh đoản khí, thiếu khí ngưòi ta sẽ kiện Tỳ, ích khí.
– Mối quan hệ giữa Tỳ thổ và Thận thủy là mối quan hệ tương khắc (Tỳ thổ khắc Thận thủy). Do đó khi Tỳ thổ hư, thủy thấp sẽ đình đọng gây tiêu chảy, phù nề, bụng trướng. Cũng như thiên Thủy nhiệt huyệt luận, Tố" Vấn có nói: “Thận là cửa ngỗ của Vị, cửa ngỗ không thông thì thức ăn nước uống vào sẽ đình đọng mà sinh thủy trướng. Do đó phải tả Thận thủy. Ngoài ra, trong Thận còn có Thận hỏa cũng tương trỢ cho Tỳ thổ. Do đó khi có thủy thấp đình đọng ở Tỳ thổ sinh chướng bụng, tiêu chảy, cổ trướng người ta sẽ ôn Thận hỏa. Thận nói chung còn có một chức năng là tàng tinh, do đó khi tinh ở Thận bị vơi kém vì phòng dục quá độ hoặc lao lực, người ta sẽ kiện Tỳ đe sinh tinh. Một trong nhữnệ nhân tố gây bệnh cho người chính là đàm ấm. Nguyên nhân của đàm ấm phần lớn là do sự vận hóa thủy cốc không thành. Do đó đê chữa chứng đàm ấm, người ta sẽ kiện Tỳ đê hóa đàm”.
–  Sau cùng thì sự sung mãn tươi tố^t của Tỳ, Vị đều đưỢc biếu hiện ở sự tươi nhuận của đôi môi, sự đầy đặn nở nang của bắp thịt, sự ngon miệng và khi Tỳ, Vị có rối loạn thì biếu hiện là hay ca hát, nôn ọe, và vì Tỳ tàng ý và vốn tính thấp. Do đó hễ lo nghĩ nhiều hoặc ẩm thấp sẽ làm tổn thương Tỳ. Ngoài ra thấp cũng hóa nhiệt và hàn cũng sinh thấp. Do đó Tỳ không chịu đưỢc những thứ khí hậu hàn, thấp, nhiệt cũng như những thức án uống nóng, lạnh và quá ngọt.

Share this Post :

No comments yet.

Please Post Your Comments & Reviews

Your email address will not be published. Required fields are marked *

2014 Y tế cộng đồng. All Rights Reserved. Wordpress themes by Hi Responsive.